रशियन वाहक एक्वा टायटन, यूएस एलपीजी कार्गो पिक्सिस पायनियर हॉर्मुझ संकटाच्या दरम्यान भारतात आगमन | भारत बातम्या

शेवटचे अपडेट:22 मार्च 2026, 12:12 IST

एक्वा टायटन आणि पिक्सिस पायोनियर न्यू मंगळुरू बंदरावर पोहोचले कारण हॉर्मुझ बंद आणि यूएस इस्रायल इराण संघर्ष मार्ग विस्कळीत झाले, तर भारत-इराण संबंधांमुळे भारतीय जहाजांची हालचाल सुरूच आहे.

रशियन क्रूड ऑइल वाहून नेणारा हा टँकर मूळत: चीनकडे निघाला होता परंतु या आठवड्याच्या सुरुवातीला आग्नेय आशियाई पाण्यात यू-टर्न घेतला. (X/ANI)

होर्मुझ संकट: रशियन मालवाहू जहाज एक्वा टायटन रविवारी न्यू मंगळुरू बंदरावर पोहोचले आणि मध्य पूर्वेतील चालू संघर्षाच्या दरम्यान जागतिक ऊर्जा पुरवठा हलविण्यावर प्रकाश टाकत चीन ते भारत प्रवासाच्या मध्यभागी मार्ग बदलला.

रशियन कच्चे तेल घेऊन जाणारे मालवाहू जहाज मूळत: चीनकडे निघाले होते परंतु या आठवड्याच्या सुरुवातीला दक्षिण चीन समुद्रात यू-टर्न घेतला. ब्लूमबर्गने नोंदवलेल्या शिप-ट्रॅकिंग डेटानुसार, अलिकडच्या दिवसांत भारताकडे पुनर्निर्देशित केलेल्या अशा किमान सात जहाजांपैकी हे एक आहे.

याव्यतिरिक्त, आणखी एक जहाज, Pyxis पायोनियर, युनायटेड स्टेट्समधून द्रवरूप पेट्रोलियम गॅस (LPG) घेऊन, भारताच्या ऊर्जा पुरवठ्याला चालना देत मंगळुरूला पोहोचले.

अमेरिका-इस्त्रायल-इराण यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षादरम्यान होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद झाल्यामुळे जागतिक ऊर्जा मार्ग विस्कळीत झाल्यामुळे तेल आणि वायूची वाहतूक वळवण्यात आली आहे. तथापि, इराणशी भारताच्या राजनैतिक प्रतिबद्धतेमुळे भारतीय ध्वजांकित जहाजांना महत्त्वाच्या जलमार्गावरून जाण्याची परवानगी मिळाली आहे, ज्यामुळे पुरवठ्याची चिंता कमी झाली आहे.

अलीकडच्या काही दिवसांत, नंदा देवी आणि शिवालिकसह इतर एलपीजी वाहक देखील धोकादायक होर्मुझ मार्गावर नेव्हिगेट करून भारतीय बंदरांवर पोहोचले आहेत. एलपीजी वाहक शिवालिक सोमवारी मुंद्रा येथे पोहोचला, तर दुसरा एलपीजी टँकर नंदा देवी मंगळवारी पहाटे गुजरातमधील कांडला बंदरात पोहोचला.

दोन्ही जहाजांनी सुमारे 92,712 टन एलपीजी वाहून नेले – जे देशातील स्वयंपाकाच्या गॅसच्या एका दिवसाच्या गरजेइतके आहे. दोन एलपीजी वाहकांनी 13 मार्च रोजी आपला प्रवास सुरू केला आणि 14 मार्च रोजी होर्मुझची सामुद्रधुनी पार केली.

जानेवारीच्या उत्तरार्धात बाल्टिक सागरी बंदरातून उचललेले युरल्स क्रूड घेऊन जाणारे रशियन तेल टँकर, दक्षिण आशियाई पाण्यातून भारताकडे मार्ग वळवताना रिझाओ बंदराच्या दिशेने जात होते. Aframax जहाजाने सुरुवातीला चीनमधील रिझाओला त्याचे गंतव्यस्थान म्हणून सूचीबद्ध केले होते, परंतु मार्चच्या मध्यभागी आग्नेय आशियाई पाण्यात मार्ग उलटला – अमेरिकेने भारताला तात्पुरती रशियन तेल खरेदी करण्यास मंजुरी दिल्याच्या काही दिवसांनंतर.

या आठवड्याच्या सुरुवातीला जहाजबांधणी मंत्रालयाचे विशेष सचिव राजेश सिन्हा म्हणाले, “या टँकरचे नाव एक्वा टायटन आहे. हे मंगलोर रिफायनरी अँड पेट्रोकेमिकल्स लिमिटेड (एमपीसीएल) ने चार्टर्ड केले आहे. ते 21 मार्च रोजी न्यू मंगळुरू बंदरावर येणे अपेक्षित आहे. हा टँकर कच्चे तेल घेऊन जात आहे…”

ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार, अलिकडच्या आठवड्यात जहाज-ट्रॅकिंग डेटाने असे अनेक वळवले आहेत, कमीतकमी दोन जहाजे चीनच्या दिशेने चालू राहतील अशी अपेक्षा असूनही भारतीय बंदरांकडे वळली.

अशा घडामोडी अधोरेखित करतात की कसे भारतीय रिफायनर्स सवलतीच्या दरात रशियन क्रूड सुरक्षित करण्यासाठी प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकत आहेत. ब्लूमबर्गच्या म्हणण्यानुसार, व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे की मूळत: चिनी खरेदीदारांसाठी राखून ठेवलेले कार्गो भारताकडून काढून घेतले जात आहेत, जे अस्थिर जागतिक ऊर्जा बाजारांमध्ये आक्रमकपणे खरेदी वाढवत आहे.

सवलतीनंतरच्या आठवड्यात सुमारे 30 दशलक्ष बॅरल रशियन क्रूड सुरक्षित करण्यासाठी भारतीय रिफायनर्सने त्वरीत हालचाल केली, कारण त्यांनी इराण संघर्षाच्या दरम्यान मध्यपूर्वेतील पुरवठा व्यत्यय दूर करण्यासाठी झटापट केली.

पाश्चात्य निर्बंधांचा सामना करत असलेल्या रशियाने निर्यात टिकवून ठेवण्यासाठी आशियाई मागणीकडे जोरदार झुकले आहे. चीन हा प्रमुख खरेदीदार राहिला असताना, त्याचे रिफायनर्स स्पॉट मार्केटमध्ये कमी तातडीचे दिसतात, ज्यामुळे भारतीय कंपन्यांना शिपमेंट्समध्ये पाऊल टाकण्याची आणि पुनर्निर्देशित करण्याची परवानगी मिळते.

व्होर्टेक्सा लिमिटेडच्या म्हणण्यानुसार, किमान सात रशियन तेल टँकरने प्रवासाच्या मध्यभागी मार्ग बदलला आहे, वोर्टेक्सा लिमिटेडच्या म्हणण्यानुसार, सर्व प्रमुख भारतीय रिफायनर्स देशाच्या क्रूडसाठी बाजारात परत येत आहेत.

वेगळ्या विकासात, सुएझमॅक्स टँकर Zouzou N. आता भारतातील सिक्काकडे निघाला आहे, जहाज-ट्रॅकिंग डेटानुसार, 25 मार्चच्या आसपास अपेक्षित आगमन होईल. केप्लरच्या म्हणण्यानुसार जहाज कझाक सीपीसी ब्लेंड क्रूडची वाहतूक करत आहे. याआधी ते रशियाच्या काळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावरील नोव्होरोसियस्क येथून निघाले होते आणि मार्चच्या सुरुवातीला मार्ग उलटून भारताकडे रवाना होण्यापूर्वी रिझाओजवळील पाण्याच्या दिशेने गेले होते.

(एजन्सींच्या इनपुटसह)

अधिक वाचा